(English Below)
ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่องให้ธุรกิจให้เช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา
สัญญาเช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นสัญญาที่คนไทยจำนวนมากทำกันมากที่สุดฉบับหนึ่ง และเป็นสัญญาที่ภาครัฐกำกับดูแลอย่างใกล้ชิดผ่านกลไก “ธุรกิจที่ควบคุมสัญญา” ตามกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค ไม่ว่าท่านจะเป็นผู้ประกอบการไฟแนนซ์ ลิสซิ่ง ผู้แทนจำหน่าย หรือผู้ที่กำลังจะผ่อนรถ การเข้าใจกรอบกฎหมายนี้ช่วยลดความเสี่ยงและข้อพิพาทได้อย่างมาก Prom Legal Solution ขอสรุปประเด็นสำคัญให้ดังนี้ค่ะ
1. สาระสำคัญของกฎหมาย
ประกาศฉบับปัจจุบันกำหนดให้การคิดดอกเบี้ยในสัญญาเช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์ต้องมีเพดานอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง (Effective Interest Rate)ต่อปี โดยรถยนต์ใหม่ไม่เกินร้อยละ 10 รถยนต์ใช้แล้วไม่เกินร้อยละ 15 และรถจักรยานยนต์ไม่เกินร้อยละ 23 สัญญาต้องระบุทั้งอัตราดอกเบี้ยคงที่ต่อปี (Flat Rate) และอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปี พร้อมตารางแสดงภาระหนี้
นอกจากนี้ ค่าปรับกรณีผิดนัดชำระต้องไม่เกินร้อยละ 5 ต่อปีของยอดที่ผิดนัด ผู้เช่าซื้อที่ชำระปิดบัญชีก่อนกำหนดต้องได้รับส่วนลดดอกเบี้ย และมีขั้นตอนการแจ้งเตือนเป็นหนังสือก่อนติดตามรถคืนและขายทอดตลาด
2. ที่มาและโครงสร้าง
กฎหมายแม่บทคือพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ซึ่งให้อำนาจคณะกรรมการว่าด้วยสัญญากำหนดให้ธุรกิจใดเป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา และกำหนดข้อสัญญาที่ต้องมีหรือห้ามมีธุรกิจเช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์เริ่มถูกควบคุมสัญญาตั้งแต่ปี 2561 ต่อมามีการยกเลิกและออกประกาศฉบับใหม่ซึ่งเผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2565 และมีผลใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด 90 วัน คือวันที่ 10 มกราคม 2566 จากนั้นมีประกาศ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2566 เผยแพร่เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2566 เพิ่มเติมตามมา สคบ. ระบุว่าคณะกรรมการอาจทบทวนอัตราดอกเบี้ยเพดานทุก 3 ปี เพื่อให้สอดคล้องกับสภาวะเศรษฐกิจ ผู้ประกอบการจึงควรติดตามความเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่อง
3. ขอบเขตธุรกรรมที่ได้รับผล
ประกาศใช้กับธุรกิจให้เช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์ ทั้งรถใหม่และรถใช้แล้ว โดยผู้ให้เช่าซื้อทุกรายที่ประกอบธุรกิจนี้อยู่ในบังคับ ไม่ว่าจะเป็นบริษัทลิสซิ่ง บริษัทไฟแนนซ์ หรือผู้ประกอบการรายย่อย ทั้งนี้ ตามบทเฉพาะกาล สัญญาเช่าซื้อที่ทำไว้ก่อนวันที่ประกาศมีผลใช้บังคับยังคงใช้บังคับได้ต่อไปตามเงื่อนไขเดิม หลักเกณฑ์ใหม่จึงมีผลชัดเจนกับสัญญาที่ทำตั้งแต่วันที่ 10 มกราคม 2566 เป็นต้นมา
4. ผลกระทบและประโยชน์ต่อประชาชน
ผู้เช่าซื้อได้รับความคุ้มครองอย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น ประการแรก การคิดดอกเบี้ยแบบอัตราที่แท้จริงทำให้ดอกเบี้ยคำนวณจากเงินต้นคงเหลือ ซึ่งสะท้อนภาระจริงมากกว่าการคิดแบบคงที่ตลอดสัญญา ประการที่สอง เมื่อปิดบัญชีก่อนกำหนด ผู้เช่าซื้อได้รับส่วนลดดอกเบี้ยตามสัดส่วนที่ผ่อนชำระ คือไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 เมื่อชำระไม่เกินหนึ่งในสามของค่างวดไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 เมื่อชำระเกินหนึ่งในสามแต่ไม่เกินสองในสาม และได้ยกเว้นดอกเบี้ยส่วนที่เหลือทั้งหมดเมื่อชำระเกินสองในสาม ประการที่สาม ค่าปรับผิดนัดลดลงเหลือไม่เกินร้อยละ 5 ต่อปี และกรณีบอกเลิกสัญญาและคืนรถ ผู้เช่าซื้อรับผิดตามเงินต้นคงเหลือ ค่างวดที่ค้าง และค่าติดตามทวงถามตามที่กฎหมายกำหนด โดยไม่ถูกเรียกดอกเบี้ยส่วนที่ยังไม่ถึงกำหนด
5. ผลกระทบและประโยชน์ต่อผู้ประกอบการ
ผลกระทบต่อผู้ประกอบการแตกต่างกันตามประเภทธุรกิจ ธุรกิจเช่าซื้อรถจักรยานยนต์และผู้ให้สินเชื่อรายย่อยที่เดิมคิดอัตราสูงกว่าเพดานใหม่ได้รับผลกระทบมากที่สุด เพราะรายได้ดอกเบี้ยลดลงและอาจต้องเข้มงวดขึ้นในการพิจารณาสินเชื่อ เช่น เพิ่มเงินดาวน์หรือคัดกรองผู้กู้ ขณะที่ผู้ให้บริการรายใหญ่ที่ราคาอยู่ใกล้เคียงเพดานเดิมอยู่แล้วได้รับผลกระทบน้อยกว่า ในอีกด้านหนึ่ง สคบ. ชี้ว่าประกาศนี้เอื้อประโยชน์ต่อผู้ประกอบการด้วย เพราะสร้างมาตรฐานที่ชัดเจนในการทำสัญญา ลดข้อพิพาท และช่วยให้ฐานลูกค้ามีคุณภาพดีขึ้นในระยะยาว
6. ประเด็นด้านสัญญาที่ผู้ประกอบการควรพิจารณา
ผู้ประกอบการควรทบทวนแบบสัญญามาตรฐานทั้งฉบับให้สอดคล้องกับประกาศ โดยเฉพาะ 5 กรณี ดังนี้
(1) การระบุอัตราดอกเบี้ยคงที่และอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปีพร้อมตารางภาระหนี้
(2) ข้อกำหนดค่าปรับผิดนัดไม่ให้เกินร้อยละ 5 ต่อปี
(3) การระบุรายการและวิธีคำนวณค่าติดตามทวงถามในเอกสารแนบสัญญา โดยให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการทวงถามหนี้
(4) ขั้นตอนการบอกเลิกสัญญาและการติดตามเอารถคืน ซึ่งต้องแจ้งเป็นหนังสือล่วงหน้า เปิดโอกาสให้ผู้เช่าซื้อใช้สิทธิซื้อคืน และแจ้งรายละเอียดการขายทอดตลาดตลอดจนผลการขายภายในกรอบเวลาที่กำหนด
(5) ข้อสัญญาที่ต้องห้าม เช่น การผลักภาระค่าใช้จ่ายก่อนทำสัญญาให้ผู้เช่าซื้อ การบังคับเปลี่ยนผู้ค้ำประกันโดยไม่มีเหตุตามที่กฎหมายยอมรับ และการเรียกเก็บค่างวดหรือค่าธรรมเนียมนอกเหนือที่ประกาศอนุญาต การมีข้อสัญญาที่ฝ่าฝืนอาจนำไปสู่การดำเนินคดีและโทษตามกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค
7. ประเด็นด้าน Tax Compliance
ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1 (8) การให้เช่าซื้อสินค้าถือเป็น “การขาย” ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม และตามมาตรา 78 (2) ความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดเมื่อถึงกำหนดชำระราคาแต่ละงวด เว้นแต่ได้รับชำระราคาหรือออกใบกำกับภาษีไว้ก่อน ซึ่งในกรณีนั้นความรับผิดเกิดขึ้นเท่าที่ได้รับชำระหรือออกใบกำกับภาษี ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องออกใบกำกับภาษีทันทีที่ความรับผิดเกิดขึ้นตามมาตรา 86 เมื่อประกาศเปลี่ยนวิธีคำนวณดอกเบี้ยและส่วนลดปิดบัญชีก่อนกำหนด ผู้ประกอบการควรตรวจสอบให้ระบบออกใบกำกับภาษี ระบบบัญชีรับรู้รายได้ และระบบคำนวณค่างวดแต่ละงวดสะท้อนตัวเลขที่ถูกต้อง รวมถึงเอกสารกรณีปิดบัญชีก่อนกำหนด การติดตามรถคืนและการขายทอดตลาดซึ่งอาจมีผลทางภาษีต่างกันไป ควรปรึกษาที่ปรึกษาด้านภาษีเพื่อยืนยันแนวปฏิบัติเฉพาะกรณีของกิจการ
8. สิ่งที่ผู้ประกอบการควรเตรียมพร้อมในอนาคต
ผู้ประกอบการควรเตรียมพร้อมในสามด้านหลัก ด้านแรกคือ การตรวจทานสัญญา โดยทบทวนแบบ เอกสารแนบของสัญญา และขั้นตอนทวงถามและติดตามรถคืนให้ครบถ้วนตามประกาศ ด้านที่สอง คือระบบและข้อมูล ปรับระบบคำนวณดอกเบี้ย ตารางผ่อนชำระ ส่วนลดปิดบัญชี และการออกเอกสารให้ถูกต้อง พร้อมจัดเก็บหลักฐานการแจ้งเตือนผู้เช่าซื้อทุกครั้ง ด้านที่สามคือการติดตามกฎหมาย เพราะเพดานดอกเบี้ยอาจถูกทบทวนทุก 3 ปี และหน่วยงานกำกับอื่น ๆ เช่น การทวงถามหนี้และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลก็เกี่ยวข้องกับธุรกิจนี้เช่นกัน การวางระบบภายในล่วงหน้าจะช่วยให้ปรับตัวได้ทันทีเมื่อกฎเกณฑ์เปลี่ยน
หากท่านต้องการให้ทีมงาน Prom Legal Solution ช่วยตรวจสอบแบบสัญญาเช่าซื้อ จัดทำแนวปฏิบัติด้านการทวงถามและติดตามรถคืน หรือวิเคราะห์ประเด็นภาษีที่เกี่ยวข้อง สามารถติดต่อเราได้เลย เพื่อให้ธุรกิจของท่านปฏิบัติตามกฎหมายได้อย่างถูกต้องและลดความเสี่ยงด้านข้อพิพาท
____________________________________________________________________________
Car and Motorcycle Hire-Purchase as a Contract-Controlled Business: What Operators and Hirers Need to Know ?
Notification of the Contract Committee Designating the Hire-Purchase Business for Cars and Motorcycles as a Contract-Controlled Business
Hire-purchase agreements for cars and motorcycles are among the most commonly signed contracts in Thailand, and they are closely regulated through the “contract-controlled business” mechanism under consumer protection law. Whether you are a finance or leasing operator, a dealer, or an individual about to finance a vehicle, understanding this framework significantly reduces risk and disputes. Prom Legal Solution sets out the key points below.
1. Key Points of the Regulation
The current notification caps the effective annual interest rate in car and motorcycle hire-purchase contracts at 10 percent for new cars, 15 percent for used cars, and 23 percent for motorcycles. The contract must state both the flat annual rate and the effective annual rate, together with a schedule of the debt burden. Late-payment penalties must not exceed 5 percent per year on the overdue amount, hirers who settle early must receive an interest discount, and prescribed written notice steps apply before a vehicle is recovered and sold at auction.
2. Background and Structure
The parent legislation is the Consumer Protection Act B.E. 2522 (1979), under which the Contract Committee may designate a business as contract-controlled and prescribe terms that a contract must contain or must not contain. The car and motorcycle hire-purchase business first became contract-controlled in 2561 (2018). That notification was later repealed and replaced by a new notification published in the Royal Gazette on 12 October 2565 (2022), taking effect after a 90-day period, namely on 10 January 2566 (2023). A further notification (No. 2) B.E. 2566 (2023) was published on 21 March 2566 (2023). The Office of the Consumer Protection Board has indicated that the committee may review the interest rate ceilings every three years to keep pace with economic conditions, so operators should monitor developments.
3. Scope of Affected Transactions
The notification applies to the hire-purchase business for cars and motorcycles, new and used, and every operator carrying on this business is within scope, whether a leasing company, a finance company, or a smaller operator. Under the transitional provision, hire-purchase contracts made before the notification took effect remain enforceable on their existing terms, so the new rules apply clearly to contracts made on or after 10 January 2566 (2023).
4. Impact and Benefits for the Public
Hirers receive tangible additional protection. First, the effective-rate approach means interest is calculated on the outstanding principal, which reflects the real burden better than a flat charge over the whole term. Second, on early settlement the hirer receives an interest discount scaled to the amount already paid: at least 60 percent where no more than one-third of installments have been paid, at least 70 percent where more than one-third but not more than two-thirds have been paid, and a full waiver of remaining interest where more than two-thirds have been paid. Third, the late-payment penalty is limited to 5 percent per year, and where the contract is terminated and the vehicle returned, the hirer is liable for the outstanding principal, overdue installments, and debt-collection costs as permitted by law, without being charged interest not yet accrued.
5. Impact and Benefits for Business Operators
The impact on operators varies by segment. Motorcycle hire-purchase businesses and smaller lenders that previously charged above the new ceilings are affected most, since interest income falls and credit assessment may tighten, for example through higher down payments or stricter borrower screening. Larger providers whose pricing was already near the ceilings are affected less. On the other hand, the Office of the Consumer Protection Board points out that the notification also benefits operators, by setting clear contracting standards, reducing disputes, and over time supporting a higher-quality customer base.
6. Contractual Considerations for Operators
Operators should review their standard-form agreements in full against the notification, in particular:
(1) stating both the flat and effective annual interest rates together with the debt schedule;
(2) capping late-payment penalties at 5 percent per year;
(3) setting out the items and calculation method for debt-collection costs in the contract annex, consistently with the law on debt collection;
(4) the termination and recovery process, which requires advance written notice, an opportunity for the hirer to exercise a right to buy back, and notice of auction details and results within the prescribed periods; and
(5) prohibited terms, such as passing pre-contract expenses to the hirer, compelling a change of guarantor without a legally recognised reason, and charging installments or fees beyond those the notification permits. Non-compliant terms may expose an operator to enforcement action and penalties under consumer protection law.
7. Tax Compliance Considerations
Under Section 77/1(8) of the Revenue Code, a hire-purchase of goods is treated as a “sale” for VAT purposes, and under Section 78(2) the VAT liability arises on the due date of each installment, unless payment is received or a tax invoice is issued earlier, in which case liability arises to that extent. A VAT-registered operator must issue a tax invoice immediately when liability arises under Section 86. With the notification changing how interest and early-settlement discounts are calculated, operators should ensure that invoicing, revenue recognition, and installment calculation systems reflect the correct figures, including documentation for early settlements, recoveries, and auction sales, which may carry different tax consequences. Operators should confirm their specific treatment with a tax adviser.
8. Preparing for What Comes Next
Operators should prepare on three fronts. First, a contract health check: review standard agreements, annexes, and the collection and recovery process against the notification. Second, systems and data: update interest calculation, installment schedules, early-settlement discounts, and document generation, and keep records of every notice given to hirers. Third, monitoring: the interest ceilings may be reviewed every three years, and related regimes such as debt-collection rules and personal data protection also bear on this business. Putting internal processes in place early allows the business to adapt promptly when the rules change.
If you would like the Prom Legal Solution team to review your hire-purchase agreements, prepare collection and recovery guidelines, or analyse the related tax issues, please contact us, so that your business can comply with the law correctly and reduce the risk of disputes.
#PromLegalSolution #เช่าซื้อรถยนต์ #เช่าซื้อรถจักรยานยนต์ #ธุรกิจควบคุมสัญญา #สคบ #HirePurchase #ConsumerProtection #กฎหมายธุรกิจ #ที่ปรึกษากฎหมาย #ThailandLaw