(English Below)
ลองนึกภาพว่าคุณเพิ่งออกรถป้ายแดงคันใหม่ด้วยความภูมิใจ ขับได้ไม่ถึงเดือนก็เริ่มมีอาการผิดปกติ เข้าศูนย์ซ่อมครั้งแล้วครั้งเล่าแต่อาการก็ยังไม่หาย พอจะขอเปลี่ยนคันใหม่หรือขอเงินคืน กลับถูกบอกให้ “พิสูจน์ให้ได้ก่อนว่าปัญหามีมาตั้งแต่วันที่ซื้อ” ความรู้สึกตอนนั้นคงเหมือนถือมะนาวลูกที่ดูสวยจากนอกแต่ข้างในเสียไปแล้ว ได้แต่กลืนความขมไว้คนเดียว
ปัญหาใหญ่ที่สุดคือ “ภาระการพิสูจน์” ที่ในทางปฏิบัติมักตกอยู่กับผู้ซื้อ แม้ มาตรา 29 แห่งพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 จะกำหนดให้ภาระการพิสูจน์ตกแก่ผู้ประกอบธุรกิจในกรณีที่ข้อเท็จจริงเรื่องการผลิต การประกอบ การออกแบบ ส่วนผสม หรือการให้บริการ อยู่ในความรู้เห็นโดยเฉพาะของผู้ประกอบธุรกิจ แต่ก็ยังขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของศาลเป็นรายคดี จุดต่างของร่างกฎหมายใหม่คือเปลี่ยนจากดุลพินิจรายคดี มาเป็นข้อสันนิษฐานตามกฎหมายที่ชัดเจนและมีกรอบเวลาแน่นอน นั่นคือร่างพระราชบัญญัติความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า หรือที่เรียกกันติดปากว่า “Lemon Law” วันนี้ Prom Legal Solution ขอพาไปทำความเข้าใจกันค่ะ
“Lemon Law” คืออะไร
คำว่า Lemon Law มาจากสำนวนภาษาอังกฤษที่เรียกสินค้าซึ่งดูดีจากภายนอกแต่มีข้อบกพร่องซ่อนอยู่ว่า “lemon” ในทางกฎหมายก็เปรียบได้กับกฎหมายที่กำหนดให้ผู้ขายหรือผู้ประกอบธุรกิจต้องรับผิดชอบ เมื่อสินค้ามีความชำรุดบกพร่องภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นเรื่องของผู้ซื้อฝ่ายเดียวเหมือนที่ผ่านมา
ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าเดิมไม่มีกฎหมายคุ้มครองเลย ความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องมีอยู่แล้วตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 472 (และอายุความ 1 ปีนับแต่พบเห็นความชำรุดบกพร่องตามมาตรา 474) เพียงแต่ขอบเขต วิธีเยียวยา และกรอบเวลายังไม่ชัด ร่างใหม่จึงเป็นการทำให้สิ่งที่มีอยู่แล้วชัดขึ้นและมีกรอบเวลาแน่นอน
อีกเรื่องที่มักสับสนกันคือ Lemon Law แตกต่างจาก พระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 ซึ่งมุ่งเยียวยาความเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย อนามัย จิตใจ หรือทรัพย์สินอื่นที่เกิดจากสินค้าไม่ปลอดภัย โดยไม่รวมความเสียหายต่อตัวสินค้าที่ไม่ปลอดภัยนั้นเอง ส่วนร่าง Lemon Law มุ่งจัดการความสัมพันธ์ระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขายเมื่อตัวสินค้ามีความชำรุดบกพร่อง
เปรียบง่าย ๆ ว่าจากเดิมทีเวลาซื้อของแล้วเจอของเสีย ผู้บริโภคเป็นเหมือนคนที่ต้องแบกกระเป๋าใบหนักไปพิสูจน์เองว่าของชิ้นนี้เสียมาตั้งแต่ต้น แต่ Lemon Law จะช่วยยกกระเป๋าใบนั้นออกจากบ่าของผู้ซื้อ แล้ววางไว้บนบ่าของผู้ขายแทน
กฎหมายนี้บังคับใช้แล้วหรือยัง?
คำตอบคือ ยังเป็นร่างพระราชบัญญัติอยู่ค่ะ คณะรัฐมนตรีได้เห็นชอบร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ตามที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) เสนอ เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569 หลังผลักดันกันมานานกว่า 10 ปี ต่อมาสภาผู้แทนราษฎรมีมติรับหลักการเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2569 โดยพิจารณาร่างประกบกันรวม 6 ฉบับ ซึ่งรวมถึงร่างฉบับภาคประชาชนที่มีผู้เข้าชื่อกันกว่า 21,000 คน และที่ประชุมให้ใช้ร่างของคณะรัฐมนตรีเป็นร่างหลัก
ขณะนี้อยู่ในชั้นการพิจารณาของคณะกรรมาธิการ ซึ่งต้องนำร่างอีก 5 ฉบับมาพิจารณาประกอบ รายละเอียดและตัวเลขจึงยังเปลี่ยนแปลงได้ และยังต้องผ่านอีกหลายขั้นตอนก่อนประกาศใช้จริง
ผู้บริโภคจะได้สิทธิอะไรเพิ่มขึ้นบ้าง?
สิ่งสำคัญที่เปลี่ยนแปลงคือ ร่างกฎหมายกำหนดข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับความชำรุดบกพร่องไว้โดยตรงและมีกรอบเวลาชัดเจน จากเดิมที่การกำหนดว่าฝ่ายใดต้องพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดอาจขึ้นอยู่กับหลักกฎหมายทั่วไป มาตรา 29 แห่งพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 และข้อเท็จจริงของแต่ละคดี
| ประเภทสินค้า | ข้อสันนิษฐานว่าบกพร่องมาแต่ต้น |
|---|---|
| สินค้าทั่วไป เครื่องใช้ไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ รถจักรยานยนต์ | หากชำรุดภายใน 6 เดือนนับจากวันส่งมอบ |
| รถยนต์ | หากชำรุดภายใน 1 ปีนับจากวันส่งมอบ |
เมื่อเข้าข้อสันนิษฐานนี้ กลายเป็นหน้าที่ของผู้ขายที่ต้องพิสูจน์หักล้างแทน นอกจากนี้ผู้บริโภคยังมีทางเลือกในการเยียวยาหลายรูปแบบตามความรุนแรงของปัญหา ทั้งการซ่อมแซม การเปลี่ยนสินค้าใหม่ การลดราคา หรือการเลิกสัญญาและคืนเงิน แต่ยังคงมีกรอบระยะเวลา ตามสาระของร่างคณะรัฐมนตรีที่เผยแพร่
| การเยียวยา | กรอบเวลา / เงื่อนไข |
|---|---|
| เปลี่ยนสินค้าทั่วไป (พบข้อบกพร่องที่เป็นสาระสำคัญ) | ภายใน 7 วันนับแต่วันรับสินค้า |
| เปลี่ยนเครื่องใช้ไฟฟ้าหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ | ภายใน 14 วัน |
| ซ่อมแซม (สินค้าทั่วไป) | ผู้ขายต้องทำให้เสร็จภายใน 60 วัน |
| ซ่อมแซมรถยนต์ | ภายใน 90 วัน |
| รถยนต์บกพร่องกระทบความปลอดภัยและแก้ไขไม่ได้ | ผู้ขายต้องเปลี่ยนรถยนต์คันใหม่ชนิดเดียวกันให้ผู้ซื้อ |
กรณีรถยนต์คันสุดท้ายในตารางตรงกับรถป้ายแดงที่ยกเป็นตัวอย่างไว้ตอนต้นพอดี ทั้งนี้ รายละเอียดเกี่ยวกับระยะเวลา ระยะทาง และเงื่อนไขของรถแต่ละประเภทอาจเปลี่ยนแปลงในชั้นกรรมาธิการ จึงต้องตรวจสอบจากร่างฉบับสุดท้ายอีกครั้ง
ร่างกฎหมายมีขอบเขตครอบคลุมการซื้อขายระหว่างผู้ประกอบธุรกิจกับผู้บริโภคและการซื้อขายระหว่างผู้ประกอบธุรกิจ รวมถึงสัญญาเช่าซื้อ การซื้อขายโดยมีผู้ให้สินเชื่อ และสัญญาแลกเปลี่ยน แต่ตามร่างคณะรัฐมนตรีไม่ครอบคลุมสินค้าใช้แล้ว สัตว์มีชีวิต และการซื้อขายระหว่างผู้บริโภคด้วยกันเอง
แล้วผู้ประกอบธุรกิจต้องเตรียมตัวอย่างไร?
สำหรับผู้ขายและผู้ผลิต กฎหมายนี้มีนัยสำคัญมาก เพราะเมื่อภาระการพิสูจน์ย้ายมาอยู่ที่ฝั่งธุรกิจ การมีระบบเอกสาร การควบคุมคุณภาพ และหลักฐานการส่งมอบที่รัดกุมจะกลายเป็นเกราะป้องกันที่สำคัญ ธุรกิจที่เตรียมพร้อมเรื่องเงื่อนไขการรับประกัน กระบวนการรับเรื่องร้องเรียน และการจัดเก็บข้อมูลสินค้าอย่างเป็นระบบ จะรับมือกับกฎหมายใหม่ได้ราบรื่นกว่าคู่แข่งที่ยังไม่ปรับตัว
ต้องย้ำว่าขณะนี้ Lemon Law ยังเป็นเพียงร่างที่อยู่ระหว่างการพิจารณา ยังไม่มีผลบังคับใช้ รายละเอียดบางส่วนจึงอาจเปลี่ยนแปลงได้ สิ่งที่ทำได้ตอนนี้คือติดตามอย่างใกล้ชิดและรอดูฉบับที่ประกาศใช้จริงอีกครั้ง แต่ระหว่างนี้ การทำความเข้าใจทิศทางของกฎหมายไว้ก่อนย่อมไม่เสียหาย เพราะเมื่อกฎหมายมีผลบังคับใช้ ผู้ที่เตรียมพร้อมมาก่อนย่อมได้เปรียบ
สรุป
- ปัญหาเดิมคือ ภาระการพิสูจน์ มักตกที่ผู้ซื้อ ร่าง Lemon Law ย้ายภาระนี้ไปที่ผู้ขายผ่าน ข้อสันนิษฐานตามกฎหมาย ที่มีกรอบเวลาชัดเจน
- สินค้าทั่วไปชำรุดภายใน 6 เดือน หรือรถยนต์ภายใน 1 ปี ให้สันนิษฐานว่าบกพร่องมาแต่ต้น
- ผู้บริโภคมีทางเลือกเยียวยาหลายรูปแบบ ทั้งซ่อม เปลี่ยน ลดราคา หรือเลิกสัญญาคืนเงิน ตามกรอบเวลาที่กำหนด
- Lemon Law ต่างจากกฎหมายสินค้าไม่ปลอดภัย และ ยังเป็นเพียงร่าง อยู่ในชั้นกรรมาธิการ รายละเอียดยังเปลี่ยนได้
หากคุณเป็นผู้ประกอบธุรกิจที่อยากศึกษาผลกระทบและเตรียมทบทวนสัญญา เงื่อนไขการรับประกัน และแนวปฏิบัติให้พร้อมล่วงหน้า หรือเป็นผู้บริโภคที่ต้องการคำปรึกษาเรื่องสินค้าชำรุดบกพร่อง ทีมกฎหมาย Prom Legal Solution ยินดีให้คำปรึกษา ติดต่อเข้ามาได้เลยค่ะ
หมายเหตุ: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปทางกฎหมายเท่านั้น มิใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะเรื่อง และเนื้อหาอ้างอิงจากร่างกฎหมายที่ยังอาจเปลี่ยนแปลงได้ ผู้อ่านควรปรึกษาทนายความและตรวจสอบฉบับที่ประกาศใช้จริงก่อนดำเนินการใด ๆ
#PromLegalSolution #LemonLaw #กฎหมายเลมอน #ร่างกฎหมายใหม่ #กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค #สินค้าชำรุดบกพร่อง #สิทธิผู้บริโภค #ปรึกษากฎหมาย #ที่ปรึกษากฎหมายธุรกิจ #สคบ #LegalTip #SME #Startup
Bought Something That Broke: If Goods Are Defective, Will You Get Your Money Back?
Imagine you just proudly drove off in a brand-new car. Within a month it starts acting up. You take it back to the service center again and again, but the problem persists. When you ask to swap it for a new one or get a refund, you are told to “first prove the problem existed on the day you bought it.” That feeling is like holding a lemon that looks lovely on the outside but has already gone bad inside, swallowing the bitterness alone.
The biggest problem is the “burden of proof,” which in practice usually falls on the buyer. Although Section 29 of the Consumer Case Procedure Act B.E. 2551 (2008) places the burden on the business operator where facts about the manufacture, assembly, design, composition, or service are within the operator’s exclusive knowledge, it still depends on the court’s case-by-case ruling. The difference in the new draft law is a shift from case-by-case discretion to a clear statutory presumption with a fixed timeframe, namely the draft Act on Liability for Defective Goods, commonly called the “Lemon Law.” Today, Prom Legal Solution walks you through it.
What Is the “Lemon Law”?
The term Lemon Law comes from the English idiom calling a product that looks good outside but hides defects a “lemon.” Legally, it is like a law requiring the seller or business operator to be responsible when goods are defective within a period set by law, rather than leaving it solely to the buyer as before.
This does not mean there was no protection before. Liability for defects already exists under Civil and Commercial Code Section 472 (with a 1-year limitation period from discovering the defect under Section 474); it is just that the scope, remedies, and timeframes were not clear. The new draft therefore makes what already exists clearer and gives it a fixed timeframe.
Another common confusion is that the Lemon Law differs from the Act on Liability for Damages Arising from Unsafe Products B.E. 2551 (2008), which aims to remedy damage to life, body, health, mind, or other property caused by unsafe products, and does not include damage to the unsafe product itself. The draft Lemon Law, by contrast, governs the relationship between buyer and seller when the product itself is defective.
Put simply, whereas before, when you bought something defective, the consumer was like someone forced to carry a heavy bag to prove on their own that the item was faulty from the start, the Lemon Law lifts that bag off the buyer’s shoulders and places it on the seller’s instead.
Is This Law in Force Yet?
The answer is that it is still a draft Act. The Cabinet approved this draft, as proposed by the Office of the Consumer Protection Board (OCPB), on 16 June 2569 (2026), after more than 10 years of advocacy. The House of Representatives then adopted its principle on 24 June 2569 (2026), considering 6 drafts together, including a citizens’ draft with more than 21,000 signatories, and the meeting resolved to use the Cabinet’s draft as the main draft.
It is now at the committee stage, which must consider the other 5 drafts alongside, so the details and figures can still change, and it must pass several more steps before actually taking effect.
What New Rights Will Consumers Gain?
The key change is that the draft sets a presumption about defects directly, with a clear timeframe, whereas before, deciding which party must prove which facts could depend on general legal principles, Section 29 of the Consumer Case Procedure Act B.E. 2551 (2008), and the facts of each case.
| Type of Goods | Presumed Defective from the Start |
|---|---|
| General goods, electrical appliances, electronics, motorcycles | If defective within 6 months of delivery |
| Cars | If defective within 1 year of delivery |
Once this presumption applies, it becomes the seller’s duty to prove otherwise. Consumers also have several remedy options depending on the severity, including repair, replacement, price reduction, or termination and refund, still within set timeframes, per the published substance of the Cabinet’s draft.
| Remedy | Timeframe / Condition |
|---|---|
| Replace general goods (material defect found) | Within 7 days of receiving the goods |
| Replace electrical appliances or electronics | Within 14 days |
| Repair (general goods) | The seller must complete it within 60 days |
| Repair a car | Within 90 days |
| Car defect affecting safety and unfixable | The seller must replace it with a new car of the same type |
The last row on cars matches the brand-new-car example given at the start. Note that the details on timeframes, mileage, and conditions for each vehicle type may change at the committee stage, so check again against the final draft.
The draft covers sales between business operators and consumers and sales between business operators, including hire-purchase contracts, sales with a credit provider, and exchange contracts, but under the Cabinet’s draft it does not cover second-hand goods, live animals, or sales between consumers themselves.
How Should Business Operators Prepare?
For sellers and manufacturers, this law is highly significant, because once the burden of proof shifts to the business side, having a solid system of documentation, quality control, and delivery evidence becomes an important shield. Businesses that prepare their warranty terms, complaint-handling processes, and systematic product-data records will handle the new law more smoothly than competitors who have not adapted.
It must be stressed that the Lemon Law is currently only a draft under consideration, not yet in force, so some details may change. What you can do now is follow it closely and wait to see the version actually enacted. In the meantime, understanding the law’s direction in advance does no harm, because when the law takes effect, those who prepared early will have the advantage.
Key Takeaways
- The old problem is that the burden of proof usually fell on the buyer; the draft Lemon Law shifts it to the seller via a statutory presumption with a clear timeframe.
- General goods defective within 6 months, or cars within 1 year, are presumed defective from the start.
- Consumers have several remedy options, repair, replacement, price reduction, or termination and refund, within set timeframes.
- The Lemon Law differs from the unsafe-products law, and is still only a draft at the committee stage; details can still change.
If you are a business operator wanting to study the impact and review your contracts, warranty terms, and practices in advance, or a consumer needing advice on defective goods, the legal team at Prom Legal Solution is glad to advise. Contact us.
Note: This article is for general legal information only and is not legal advice for any specific case, and its content is based on a draft law that may still change. Readers should consult a lawyer and check the version actually enacted before taking any action.
#PromLegalSolution #LemonLaw #กฎหมายเลมอน #ร่างกฎหมายใหม่ #กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค #สินค้าชำรุดบกพร่อง #สิทธิผู้บริโภค #ปรึกษากฎหมาย #ที่ปรึกษากฎหมายธุรกิจ #สคบ #LegalTip #SME #Startup