(English below)
ในปัจจุบัน วงการสตรีมเมอร์และคอนเทนต์ครีเอเตอร์เติบโตอย่างรวดเร็ว บางคนมีผู้ติดตามหลักล้านภายในระยะเวลาไม่กี่เดือนและมีผู้เข้าชมหลั่งไหลมาดูเป็นจำนวนมาก แน่นอนว่ารายได้ที่ตามมาก็มหาศาลเช่นกัน ทั้งจากโฆษณา สปอนเซอร์ และ “เงินโดเนท” คำถามคือตามกฎหมายไทย เงินโดเนท ต้องนำไปคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) 7% หรือไม่?
วันนี้พวกเรา Prom Legal Solution จะพาคุณมาทำความเข้าใจกับปัญหาเงินโดเนทว่าจะต้องไปคิดภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ และมีหลักเกณฑ์อย่างไรในการพิจารณา ในรูปแบบที่สรุป อ่านง่าย สามารถเข้าใจและนำไปปรับใช้ได้ทันทีค่ะ
สตรีมเมอร์หลายคนอาจเข้าใจว่า เงินโดเนทคือ “การให้โดยเสน่หา” คล้าย ๆ การใส่ซองในงานแต่ง ซึ่งไม่น่าจะต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม
อย่างไรก็ตาม การแยกเงิน “โดเนท” เราจะต้องแยกพิจารณาจากแหล่งที่มาทั้ง 2 แหล่ง ดังนี้
- จากการให้โดยเสน่หา: เป็นรูปแบบการโดเนทโดยตรงจาก ผู้โดเนทสู่สตรีมเมอร์ มักจะเห็นในรูปแบบของการสแกน QR Code หรือ การโอนเงินผ่านบัญชีธนาคาร โดยไม่มีเงื่อนไขหรือสิ่งตอบแทนใด ๆ ที่ให้แก่ผู้โดเนท ถือได้ว่าเงินดังกล่าว “ไม่ใช่ค่าตอบแทนจากการให้บริการ” จึงไม่อยู๋ในฐานภาษีมูลค่าเพิ่มที่ต้องจ่าย
- จากการให้บริการผ่านแพลตฟอร์ม: เป็นเงินที่เกิดขึ้นผ่านระบบของแพลตฟอร์ม โดยมีการแลกเปลี่ยนกับสิทธิประโยชน์บางอย่าง เช่น ของขวัญ หรือการเข้าถึงเนื้อหาพิเศษ เป็นต้น เป็นรูปแบบการโดเนทที่ไม่ใช่การให้เงินโดยตรง ระหว่าง ผู้โดเนท และ สตรีมเมอร์ อีกต่อไป แต่จะมีแพลตฟอร์มเข้ามาคั่นกลาง เช่น YouTube TikTok เป็นต้น ซึ่งส่งผลต่อการตีความว่าโดเนทคือยอดที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มอย่างมีนัยสำคัญ สามารถแบ่งบทบาทการทำงานยอดโดเนทที่เข้าแพลตฟอร์มได้เป็น 2 กรณี ดังนี้
- แพลตฟอร์มทำหน้าที่เป็น “ผู้ให้บริการ”: แพลตฟอร์มเป็นผู้ขายของขวัญดิจิทัลให้กับผู้ชมโดยตรง เมื่อผู้ชมนำของขวัญนั้นมามอบให้สตรีมเมอร์ แพลตฟอร์มจะนำยอดดังกล่าวมาคำนวณและจ่ายเป็น “ส่วนแบ่งรายได้” ให้แก่สตรีมเมอร์อีกทอดหนึ่ง (สตรีมเมอร์ถือเป็น “ผู้ให้บริการแก่แพลตฟอร์ม”) กล่าวคือ สตรีมเมอร์ได้รับเพียงแค่ส่วนแบ่งตามสัดส่วนที่ตกลงกับแพลตฟอร์ม และสตรีมเมอร์จะต้องนำยอดส่วนแบ่งรายได้สุทธิที่ได้รับจากแพลตฟอร์ม (หลังถูกหักเปอร์เซ็นต์แล้ว) มาเป็นฐานในการคำนวณรายได้คิดภาษีมูลค่าเพิ่ม เพราะมีลักษณะเป็นการแลกเปลี่ยนระหว่างเงินโดเนทกับบริการในเชิงธุรกิจ
- แพลตฟอร์มทำหน้าที่เป็น “ผู้รับบริการ”: สตรีมเมอร์เป็นผู้ให้บริการหรือขายสิทธิพิเศษแก่ผู้ชมโดยตรง โดยใช้แพลตฟอร์มเป็นเพียง “ช่องทางรับชำระเงิน” หรือผู้รับบริการ ซึ่งแพลตฟอร์มไม่ได้รับส่วนแบ่งจากสตรีมเมอร์แต่อย่างใด
ทั้ง 2 กรณีดังกล่าว เงินโดเนทจึงมีลักษณะเป็น “ค่าตอบแทนจากการให้บริการ” ซึ่งเข้าข่ายเป็นรายได้จากการประกอบกิจการให้บริการในราชอาณาจักรไทย สตรีมเมอร์จึงต้องนำมารวมคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1 (10) ประกอบมาตรา 77/2 (1)
อย่างไรก็ตาม แม้เงินโดเนทผ่านผู้ให้บริการแพลตฟอร์มจะมีลักษณะเป็นค่าตอบแทนจากการให้บริการตามที่ได้กล่าวมา แต่กฎหมายได้กำหนด “ข้อยกเว้น” ไว้เช่นกัน ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81 (1) (ฒ) วางหลักให้ การให้บริการของนักแสดงสาธารณะ ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม
ในทางปฏิบัติ อาจสามารถตีความได้ว่าสตรีมเมอร์หรือคอนเทนต์ครีเอเตอร์บางกรณีมีลักษณะเป็น “นักแสดงสาธารณะ” เนื่องจากมีการแสดงออกต่อสาธารณะผ่านสื่อออนไลน์มากมาย และมีลักษณะของการให้ความบันเทิงและสื่อสารกับผู้ชมในวงกว้าง ซึ่งประเด็นดังกล่าวยังคงมีความไม่ชัดเจนในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะในบริบทของแพลตฟอร์มออนไลน์ เนื่องจาก ณ ปัจจุบันยังไม่มีแนววินิจฉัยหรือแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนจากกรมสรรพากร อันกำหนดขอบเขตนิยาม “นักแสดงสาธารณะ” ให้ครอบคลุมถึงสตรีมเมอร์หรือคอนเทนต์ครีเอเตอร์โดยตรง (เช่น คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.128/2546)
นอกจากนี้ เมื่อพิจารณานิยามและแนวทางตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (เช่น ฉบับที่ 13) ที่มีลักษณะเป็นนิยามที่ค่อนข้างกว้างเปิดโอกาสให้มีการตีความได้หลากหลาย ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี ทำให้การพิจารณาว่ารายได้จากเงินโดเนทจะเข้าข้อยกเว้นดังกล่าวหรือไม่ จึงจำเป็นต้องอาศัยการวิเคราะห์ข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี โดยคำนึงถึงลักษณะของกิจกรรม รูปแบบการให้บริการ และความสัมพันธ์ระหว่างผู้ให้กับผู้รับเป็นสำคัญ
ดังนั้น ทางปฏิบัติ จึงมีความเป็นไปได้ที่การตีความเรื่องยอดโดเนทกับภาษีมูลค่าเพิ่มอาจแตกต่างกันออกไป ทั้งในมุมมองของผู้ประกอบการและหน่วยงานรัฐ ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงทางภาษี หากไม่มีการวางแผนหรือประเมินภาษีอย่างรอบคอบ
เงินโดเนทไม่ได้มีสถานะทางภาษีที่ตายตัว แต่ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงแต่ละกรณี ดังนั้น ผู้ประกอบอาชีพสตรีมเมอร์ควรพิจารณาโครงสร้างรายได้ของตนอย่างรอบคอบ การเป็นสตรีมเมอร์มีรายได้สูงเป็นเรื่องน่ายินดี แต่ต้องมาพร้อมกับการวางแผนภาษีที่ถูกต้องและรัดกุม เพื่อป้องกันปัญหาบานปลายในอนาคตการเตรียมตัวแต่เนิ่น ๆ คือทางออกที่ดีที่สุด
พวกเรา Prom Legal Solution พร้อมดูแลทุกปัญหาทางกฎหมายให้คุณด้วยบริการ One-Stop Service ตั้งแต่ การจดทะเบียนบริษัท การจัดโครงสร้างธุรกิจและนิติบุคคลให้ถูกต้องตามกฎหมาย อย่าปล่อยให้ความไม่รู้กฎหมายทำลายรายได้ที่คุณหามาอย่างเหน็ดเหนื่อย โฟกัสกับการทำคอนเทนต์ แล้วปล่อยเรื่องกฎหมายและภาษีให้เป็นหน้าที่ของเรา หากคุณมีข้อสงสัยหรือต้องการวางแผนภาษี สามารถติดต่อเพื่อปรึกษาเราได้เลยค่ะ
Are “Donations” Subject to Value Added Tax (VAT)?
Currently, the streamer and content creator industry is experiencing rapid growth. Some creators amass millions of followers within a few months, drawing massive viewership. Naturally, this comes with substantial income—from advertisements, sponsorships, and “donations.” The question is: Under Thai law, must these donations be calculated for the 7% Value Added Tax (VAT)?
Today, we at Prom Legal Solution will help you understand the issue of whether donations are subject to VAT and the criteria used for this assessment. We present this in a summarized, easy-to-read format that you can immediately understand and apply.
Many streamers may operate under the misconception that donations are “gratuitous gifts given out of affection”—similar to putting cash in a wedding envelope—which shouldn’t be subject to VAT.
However, to accurately categorize “donations,” we must separately analyze their two primary sources:
1. Direct Gratuitous Gifts (Given Out of Affection) This is a direct donation from the donor to the streamer, often seen in the form of scanning a QR Code or making a direct bank transfer without any conditions or reciprocal benefits given to the donor. Such money is legally deemed “not a consideration for services” and is therefore entirely outside the VAT base.
2. Donations via Platforms This refers to money generated through a platform’s system, often exchanged for certain privileges, such as digital gifts or access to exclusive content. In this format, the donation is no longer a direct transfer between the donor and the streamer; a platform (such as YouTube or TikTok) acts as an intermediary. This significantly impacts the legal interpretation, making the donation highly likely to be subject to VAT. The operational roles of donations entering a platform can be divided into two cases:
2.1 The platform acts as a “Service Provider”: The platform directly sells digital gifts to viewers. When viewers present these gifts to the streamer, the platform calculates and pays a “revenue share” to the streamer (here, the streamer is deemed a “service provider to the platform”). In other words, the streamer receives only a proportionate share agreed upon with the platform. The streamer must use the net revenue share received from the platform (after percentage deductions) as the base for calculating VAT, as this transaction has the characteristics of a business exchange between donations and services.
2.2 The platform acts as a “Service Receiver”: The streamer provides services or sells exclusive privileges directly to viewers, using the platform merely as a “payment channel” or service receiver, where the platform receives no revenue share from the streamer.
In both platform-related scenarios, the donation is characterized as “consideration for services.” This qualifies as income from operating a service business within the Kingdom of Thailand. Therefore, the streamer is required to include it in their VAT calculation, in accordance with Section 77/1 (10) in conjunction with Section 77/2 (1) of the Revenue Code.
The “Public Entertainer” Exemption: A Legal Gray Area However, even though donations via platform providers are considered consideration for services as mentioned, the law also provides an “exemption.” Section 81 (1) (ฒ) of the Revenue Code establishes that the provision of services by a “public entertainer” is exempt from VAT.
In practice, one could argue that certain streamers or content creators act as “public entertainers” since they perform publicly via online media, providing entertainment and communicating with a broad audience. However, this issue remains practically ambiguous, particularly in the context of online platforms. Currently, there is no definitive ruling or clear practical guideline from the Revenue Department that directly expands the definition of “public entertainer” to cover streamers or content creators (such as Departmental Instruction No. Paw. 128/2546).
Furthermore, considering the definitions and guidelines under the Director-General’s Notifications on VAT (e.g., No. 13), the criteria are relatively broad, opening the door to various interpretations depending on the facts of each case. Therefore, determining whether donation income falls under this exemption requires a case-by-case factual analysis, heavily weighing the nature of the activity, the service format, and the relationship between the giver and the receiver.
Time to Adapt and Plan Because of these ambiguities, interpretations regarding donation amounts and VAT may differ between business operators and government agencies in practice. This discrepancy can create severe tax risks if tax planning or assessments are not conducted carefully.
Donations do not have a rigidly fixed tax status; it depends entirely on the facts of each case. Therefore, professional streamers should carefully evaluate their income structures. Earning a high income as a streamer is a fantastic achievement, but it must be accompanied by accurate and rigorous tax planning to prevent escalating problems in the future. Early preparation is the best solution.
We at Prom Legal Solution are ready to take care of all your legal challenges with our One-Stop Service—from company registration to structuring your business and legal entity in full compliance with the law. Do not let legal unawareness destroy the income you have worked so hard to earn. Focus on creating great content, and leave the legal and tax matters to us.
If you have any questions or need to plan your taxes, contact us for a consultation today.
#ValueAddedTax #VAT #TaxLaw #RevenueCode #BusinessLaw #IncomeTax #TaxPlanning #LegalConsultant #StreamerTax